Ջերմիջեցնող պատրաստուկներ. անվտանգության կանոնները

Ջերմիջեցնող պատրաստուկները սովորաբար օգտագործում են, նույնիսկ չմտածելով, որ դրանք կարող են հակացուցումներ և կողմնակի արդյունքներ, ինչպես նաև դեղչափաքանակներ ունենալ :

Իսկ այդ պատրաստուկների օգտագործման կանոնների խախտումը կարող էանցանկալի հետևանքների հանգեցնել:

Ջերմիջեցնող պատրաստուկների ինչպիսի առանձնահատկությունները պետք է հաշվի առնել, սեփական օրգանիզմին չվնասելու, ինչպես նաև` օգնելու համար, որ հաղթահարի հիվանդությունը: 

Մի խոսքով, ինչպես ընտրել ջերմիջեցնող դեղամիջոցները:

Հրահանգներ օգտագործման համար

Տենդ կամ հիպերթերմիան օրգանիզմի պատասխան արձագանքն է ինֆեկցիոն -բորբոքային ախտընթացին: Երբ մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է, ինֆեկցիայի հարուցիչները դանդաղ են բազմանում, իսկ իմունային համակարգն ակտիվանում է, ավելի շատ իմունագլոբուլիններ և ինտերֆերոններ են ձևավորվում: Այդ պատճառով էլ միշտ չէ, որ պետք է մարմնի բարձր ջերմաստիճանն արագ իջեցնել: Մինչև 38°C ջերմաստիճանը համարվում է պաշտպանական և օգնում է օրգանիզմին դիմադրել: 

Ջերմիջեցնող պատրաստուկները, ինչպես ցանկացած այլ դեղամիջոց, կողմնակի արդյունքներ ունեն:

Ացետիլսալիցիլաթթուն (ասպիրինը) գրգռում է ստամոքսի լորձաթաղանթը, կարող է ալերգիկ ռեակցիա հրահրել (ասպիրինային բրոնխային ասթմա), իսկ երեխաների մոտ  հնարավոր է Ռեյեի համախտանիշի զարգացում (շատ ծանր ախտընթաց է, որն ուղեկցվում է լյարդի և գլխուղեղի ախտահարումով): 

Նատրիումի մետամիզոլը (անալգին) կարող է խանգարել արյան բջիջների ձևավորումը, ներքին արյունահոսություն, ծանր ալերգիկ ռեակցիաներ հրահրել:

Պարացետամոլը կարող է ազդել լյարդի վիճակի և աշխատանքի վրա, այն կարող է հեպատոտոքսիկ ազդեցություն ունենալ: 

Իբուպրոֆենը և շատ այլ ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղամիջոցներ հայտնի են գաստրոպաթիկ ազդեցության ռիսկով (սրտխառնոց, փսխում, ստամոքսի լորձաթաղանթի գրգռում), բացի դրանից, կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ արյան բջջային կազմի և երիկամների գործառույթի վրա:

Կարևո´ր է. չի կարելի չարաշահել ջերմիջեցնող դեղամիջոցները և դրանք օգտագործել թեթև տկարության դեպքում: 

Ընդունելով ջերմիջեցնող դեղպատրաստուկը, հարկ է ուշադիր լինել դեղաչափաքանակի և ընդունելու հաճախականության վրա: Զուգակցված պատրաստուկները, որոնք նշանակվում են մրսածության հիվանդությունների դեպքում, օրինակ, ջրում հեշտ լուծվող «թշշացող» հաբերը և տաք ըմպելիքներ պատրաստելու համար դեղափոշիները, հուսալի և արդյունավետ միջոցներ են, իսկ թողարկվող դեղորայքային ձևը պատճառ է դառնում չարդարացված հաճախակի օգտագործման: Շատերը դրանք օգտագործում են որպես առույգացնող և տաքացնող միջոցներ, սովորական տաք թեյի փոխարեն:

Ջերմիջեցնող պատրաստուկների ճիշտ օգտագործման, գերչափաքանակից և կողմնակի արդյունքներից խուսափելու համար, հարկ է հստակ պատկերացնել, թե ինչ է տեղի ունենում օրգանիզմում մարմնի բարձրացած ջերմաստիճանի դեպքում և ինչպես են ազդում տարբեր  ջերմիջեցնող դեղորայքները: 

Մարմնի բարձրացած ջերմաստիճան. ինչպես է դա տեղի ունենում:

Բժիշկներն առանձնացնում են ջերմատենդային համախտանիշի զարգացման երեք փուլ.

• ջերմաստիճանի աճող բարձրացում,

• առավելագույն աստիճան,

• կարգավորում:

Տվյալ փուլով էլ պայմանավորված են բուժական գործողությունները, որոնք ուղղված են ջերմատենդի ախտանշանների և հետևանքների վերացման դեմ:

Ջերմատենդի սկզբնական փուլին բնորոշ են հիվանդի ինքազգացողության վատացումը, գլխացավը, մաշկի գունատությունը, ուժեղ դողը:

Քրտնարտադրությունը նվազում է, մաշկը չոր ու սառն է դառնում (ենթամաշկային անոթների ջղակծկման հետևանքով): Իսկ փոքրիկ երեխաների մոտ մարմնի բարձր ջերմաստիճանը հաճախ սկսվում է սրտխառնոցով, փսխոցով: 

Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացման հետ հիվանդի ինքնազգացողությունը կտրուկ վատանում է, մկանային ցավ է սկսվում, գլուխը ծանրանում է, հիվանդը շոգում է և արտահայտված թույլ է: Մաշկը վառ վարդագույն երանգ է ստանում, շոշափելիս տաք է և խոնավ: Խանգարվում է նյարդային համակարգի աշխատանքը, ախորժակը վատանում է, կարող է խանգարվել քունը, բայց հիվանդի հիմնական գանգատները վերաբերում են գլխացավին և ընդհանուր տկարությանը: 

Ջերմատենդի երրորդ փուլը (երբ մարմնի բարձր ջերմաստիճանն իջնում է) կարող է շատ արագ կամ էլ դանդաղ ընթանալ: Մարմնի ջերմաստիճանի արագ իջնելը ցանկալի չէ, քանի որ այն կարող է ուղեկցվել զարկերակային արյան ճնշման, անոթային տոնուսի իջեցումով և երակազարկի թուլությամբ: Հիվանդն այդ դեպքում բողոքում է գլխապտույտից, թուլությունից, առատ քրտնարտադրությունից:  Իսկ մարմնի ջերմաստիճանի դանդաղ նվազման դեպքում ջերմատենդի ախտանշանները սահուն են վերանում, առանց օրգանիզմի համար ծանրաբեռնվածության: Նման դեպքում հիվանդը սովորաբար ոչ այնքան արտահայտված թուլություն է զգում և իր համար աննկատ քնում է: 

Երբ է պետք մարմնի բարձր ջեմաստիճանն իջեցնել: 

Այս հարցը միանշանակ պատասխան չունի:

Ինչ-որ մեկի համար մարմնի ջերմաստիճանի նույնիսկ 1°С բարձրացումը ուղեկցվում է տհաճ զգացողություններով, իսկ մեկ ուրիշի մոտ էլ պահպանվում է ակտիվությունն ու աշխատունակությունը, նույնիսկ մինչև 38°С ջերմության դեպքում: 

Այդ պատճառով էլ ջերմիջեցնող պատրաստուկների ընդունման հարցը պետք է լուծել անհատական մոտեցմամբ, հաշվի առնելով հիվանդի վիճակի առանձնահատկությունները և հիվանդության ընթացքը: 

Բայց կան ընդհանուր հանձնարարականներ, մարմնի բարձր ջերմաստիճանը խորհուրդ է տրվում նվազեցնել, եթե այն բարձր է 38-39°С –ից.

• եթե հիվանդը (երեխա կամ չափահաս) սիրտ-անոթային հիվանդություններ ունի կամ նյարդային, շնչառական համակարգերի քրոնիկական խանգարում, այս դեպքում բարձր ջերմաստիճանը հարկ է իջեցնել, առանց սպասելու, որ այն հասնի ծայրահեղության.

• եթե հիվանդը ծանր է տանում ջերմատենդը, բարձր ջերմաստիճանը հարկ է իջեցնել.

• եթե երեխան մարմնի բարձր ջերմաստիճանի դեպքում ջղակծկումներ է ունենում, այն նույնպես հարկ է արագ իջեցնել:   

Մարմնի բարձր ջերմաստիճանի դեպքում կարևոր է հիշել.

• առանց բավարար չափով հեղուկ ընդունելու դեղամիջոցը չի օգնի.

• զուգակցված ջերմիջեցնող և հակամրսածության դեղամիջոցները երեխաների դեպքում ցանկալի չեն.

• մեծահասակների մարմնի բարձր ջերմաստիճանը կարելի է իջեցնել պարացետամոլի, իբուպրոֆենի, ացետիլսալիցիլաթթվի, նատրիումի մետամիզոլի հիմքով դեղպատրաստուկներով. 

• մինչև 12 տարեկան երեխաների մարմնի բարձր ջերմաստիճանը կարելի է իջեցնել միայն պարացետամոլի կամ իբուպրոֆենի հիմքով դեղպատրաստուկներով և միայն տարիքին համապատասխան դեղորայքային ձևով ու չափաքանակով, չի կարելի օգտագործել սովորական դեղպատրաստուկները` պարզապես նվազեցնելով չափաքանակը: 

Ինչ տարբերություններ ունեն տարբեր ջերմիջեցնող պատրաստուկները

Բոլոր ջերմ իջեցնող պատրաստուկների կազմի մեջ կան հետևյալ 4 բաղադրատարրերից մեկնումեկը` պարացետամոլ, իբուպրոֆեն, ացետիլսալիցիլաթթու կամ նատրումի մետամիզոլ:

Պարացետամոլը արտահայտված ջերմությունն իջեցնող և ցավազրկող ազդեցություն ունի: Այն դանդաղ և բավական երկար ժամանակ իջեցնում է մարմնի բարձր ջերմաստիճանը, ինչպես նաև հանգստացնում է գլխացավը և մկանային ցավը: Դրա հետ մեկտեղ, պարացետամոլը հազվադեպ է մարսողական, նյարդային և արյունաստեղծ համակարգերում բարդություններ առաջացնում: Այն պետք է ընդունել օրական 4 անգամ, մեծահասակներին և 12 տարեկանից բարձր երեխաներին` 500-ական մգ կամ 1-ական գ, իսկ 3 ամսականից մինչև 12 տարեկան երեխաներին` ըստ տարիքային չափաքանակի, որը գրված է պատրաստուկի հրահանգում: 

Կարևո´ր է. մինչև 12 տարեկան երեխաների մոտ մարմնի բարձր ջերմաստիճանը իջեցնելու համար օգտագործում են միայն այն ջերմիջեցնող պատրաստուկները, որոնք պարացետամոլի կամ իբուպրոֆենի հիմքով են և միայն տարիքային համապատասխան դեղորայքային ձևերով:

Իբուպրոֆենը սկսում է ազդել բավական արագ և երկարատև ջերմիջեցնող արդյունք ունի: Բացի դրանից, այն ցավազրկող և հակաբորբոքային ազդեցություն ունի, իսկ վերջերս էլ նոր տեղեկություններ են երևան եկել, որ իբուպրոֆենի ընդունումը դրական է ազդում իմունային համակարգի աշխատանքի վրա: Այն պետք է ընդունել օրական 3-4 անգամ, չափահասները` 200-400-ական մգ, իսկ երեխաները` ըստ տարիքային դեղչափաքանակի: 

Կարևո´ր է. ացետիլսալիցիլաթթուն օգտագործվում է 15 տարեկանից բարձր հիվանդների համար, օրական 3 անգամից ոչ ավելի, 250-300-ական մգ:

Ացետիլսալիցիլաթթուն նույնպես, ինչպես և իբուպրոֆենը, ջերմիջեցնող, հակաբորբոքային և ցավազրկող ազդեցություն ունի, բայց առավել հաճախ է կողմնակի ազդեցություններ առաջացնում` արյան մակարդելիության խանգարում, շնչառական ուղիների ջղակծկում, ստամոքսի լորձաթաղանթի գրգռում և այլն:

Նատրիումի մետամիզոլն առավել արտահայտված ցավազրկող ազդեցություն ունի և ավելի պակաս ջերմիջեցնող ու հակաբորբոքային հատկություն: Մարմնի բարձր ջերմաստիճանն իջեցնելու համար առավելապես կիրառվում է ներերակային ներարկումը, երբ ջերմությունն իջեցնելու խիստ անհրաժեշտ կարիք է զգացվում: Առանց բժշկի նշանակման, դեղամիջոցն այդ նպատակով ինքնուրույն օգտագործել խորհուրդ չի տրվում, որովհետև բարձր է ծանր ալերգիկ ռեակցիայի հավանականությունը և արյունաստեղծ համակարգի վրա կողմնակի ազդեցությունը: 

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ